Bệnh thoái hóa khớp - Thuocquy.com.vn

Bệnh thoái hóa khớp

Thứ năm , 18/09/2014, 09:52 GMT+7
     
Thoái hóa khớp là bệnh hay gặp nhất trong các bệnh khớp, thường ở những người lớn tuổi, cả nam và nữ. Thống kê của WHO cho thấy có 0,3-0,5% dân số bị bệnh khớp thì trong đó có 20% bị thoái hóa khớp

1. Bệnh thoái hóa khớp là gì ? 

Thoái hoá khớp là bệnh thoái hoá loạn dưỡng của khớp, biểu hiện sớm nhất ở sụn khớp sau đó có biến đổi ở bề mặt khớp và hình thành các gai xương, cuối cùng dẫn đến biến dạng khớp.Thoái hóa khớp gây đau và biến đổi cấu trúc khớp dẫn đến tàn phế làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và còn là gánh nặng cho kinh tế gia đình và toàn bộ xã hội. Thoái hóa khớp nếu được chẩn đoán sớm và điều trị sớm có thể làm chậm phát triển của bệnh, giảm triệu chứng đau đớn, giúp duy trì cuộc sống hoạt động

2. Nguyên nhân và triệu chứng bệnh thoái hóa khớp

a. Nguyên nhân của bệnh thoái hóa khớp

- Thoái hóa khớp là sự kết hợp của nhiều yếu tố, bao gồm thừa cân, lão hóa, sang chấn hoặc stress ở khớp, di truyền và yếu cơ. là hiện tượng khớp bị tổn hại (oxihóa, biến dạng, vôi hóa…) có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng có 2 loại nguyên nhân chính:

Nguyên nhân nguyên phát :

Đây là nguyên nhân hay gặp ở những người tuổi cao. Tuổi càng cao thì hiện tượng lão hóa các cơ quan càng mạnh, trong đó có khớp xương. Có nhiều yếu tố thuận lợi gặp ở người cao tuổi bị thoái hóa khớp xương như: tình trạng béo phì, di truyền, có chấn thương nhẹ nhưng thường hay xảy ra ở khớp.

Nguyên nhân thứ phát :

Là nguyên nhân xảy ra sau viêm khớp dạng thấp, viêm khớp do nhiễm trùng (do vi khuẩn lao, vi khuẩn mycoplasma, vi khuẩn lậu…). Một số trường hợp do trong tiền sử có chấn thương mạnh tại khớp như: bị ngã, tai nạn lao động, tai nạn trong chơi thể thao (bóng đá, bóng chuyền…). Ngoài ra, người ta cũng nhắc đến nguyên nhân tự miễn cũng có vai trò nào đó trong THK ở người cao tuổi.

Người ta cho rằng, người trên 40 tuổi hay gặp thoái hóa khớp có lẽ ở chừng mực nào đó có liên quan đến yếu tố tự miễn, cũng giống như trong viêm đa khớp dạng thấp, người ta thấy có các tự kháng thể thuộc loại globulin to kiểu IgM có tính đặc hiệu cao.

b. Triệu chứng

Đau, cứng ở trong khớp hoặc quanh khớp, hạn chế cử động khớp. Đau khởi phát từ từ, mức độ đau vừa hoặc nhẹ, đau tại chỗ ít khi lan. Đau tăng lên khi cử động, khi đi lại, mang vác nặng, đau giảm hoặc hết khi nghỉ ngơi. Đau khi nghỉ hoặc đau về đêm thường là có kèm theo viêm màng hoạt dịch thứ phát.

Đau cứng quanh khớp triệu chứng của thoái hóa khớp

Cứng khớp buổi sáng, dưới 30 phút, khác với bệnh viêm khớp dạng thấp.

Cứng khớp sau thời gian nghỉ hoặc không hoạt động, triệu chứng này mất đi sau ít phút.

Có thể đau và cứng khớp khi thay đổi thời tiết như lạnh, mưa, nắng… do thay đổi áp lực trong ổ khớp có liên quan đến thay đổi áp suất khí quyển.

Khám thực thể: thường phát hiện các triệu chứng ở vị trí khớp đau như phì đại đầu xương, đau khi khám tổ chức cạnh khớp hoặc điểm bám của bao khớp, dây chằng, gân cơ.

Hạn chế cử động khớp do gai xương, do mặt sụn không trơn nhẵn, hoặc co cứng cơ cạnh khớp. Kẹt khớp khi cử động có thể là do vỡ sụn, hoặc bong các mảnh sụn vào trong ổ khớp.

Tiếng lắc rắc khi cử động khớp là do mặt khớp không trơn nhẵn dấu hiệu này gặp trong khoảng 90% số bệnh nhân thoái hoá khớp gối. Khoảng 50% bệnh nhân thoái hoá khớp gối có dấu hiệu tổn thương dây chằng, biến dạng khớp kiểu chân vòng kiềng, đau khi cử động do kích thích bao khớp, cứng cơ cạnh khớp và viêm quanh các gai xương.

Dấu hiệu viêm gồm nóng, sưng do tràn dịch trong ổ khớp.

3. Điều trị

 Nguyên tắc điều trị

Không có thuốc điều trị quá trình thoái hóa, chỉ có thể điều trị triệu chứng, phục hồi chức năng và phòng bệnh bằng cách ngăn ngừa, hạn chế các tác động cơ giới quá mức ở khớp và cột sống.

 Điều trị không dùng thuốc

Thường xuyên xoa bóp, kéo nắn, tập những động tác nhẹ, như xoay khớp cổ, tay, chân, gối.

Duy trì một chế độ tập luyện và phục hồi chức năng đều đặn, tránh việc bất động khớp (trừ giai đoạn đang viêm cấp) vì khi không vận động khớp sẽ dễ dàng bị cứng, giảm tiết dịch khớp, xơ hóa các dây chằng, teo cơ, loãng xương và mất dần chức năng của khớp.

Tránh vận động nặng, bê vác, chuyển động đột ngột.

Giảm sự tỳ đè lên khớp (giảm cân nặng, có gậy chống hoặng nạng để giảm bớt lực tỳ đè lên khớp gối khi đi lại, có ghế ngồi vừa tầm và chỗ vịn để tránh chịu lực cho khớp gối khi đứng lên hay ngồi xuống, có giầy, dép phù hợp với tình trạng bàn chân, có đồ dùng phù hợp với tình trạng bàn tay để thực hiện các công việc hàng ngày…).

Chườm ấm lên khớp bị đau.

 Bồi dưỡng sụn khớp, xương và các tổ chức quanh khớp bằng chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, vitamin và khóang chất (protein, calcium, vitamin D, vitamin nhóm B)

 Điều trị dùng thuốc

Dùng thuốc giảm đau: ưu tiên paracetamol, các thuốc chống viêm không steroid (ibuprofen, diclofenac, acid mefenamic) cần thận trọng vì có tác dụng phụ gây chảy máu đường tiêu hóa.

Tiêm corticoid trong ổ khớp để điều trị thoái hoá khớp có tràn dịch thứ phát: có tác dụng giảm đau do giảm viêm mạnh và nhanh. Chỉ định khi thoái hoá khớp có tràn dịch.

Glucosamin sulfat: làm tăng sản xuất chất nhầy dịch khớp nên tăngđộ nhớt, tăng khả năng bôi trơn dịch khớp, giảm triệu chứng của thoái hóa khớp, ngăn quá trình thoái hóa khớp tiến triển.

Chondroitin sulfat: hỗ trợ điều trị các bệnh xương khớp, bảo vệ khớp bằng cách ức chế các enzym phá hủy sụn, kích thích các enzym xúc tác phản ứng tổng hợp acid hyaluronic giúp khớp hoạt động tốt.

5. Phòng chống bệnh thoái hóa khớp

Chống các tư thế xấu trong lao động và sinh hoạt.

Tránh các động tác quá mạnh, đột ngột và sai tư thế khi mang vác, đẩy, xách, nâng…

Tập luyện đều đặn để tăng cường sức cơ và khối lượng cơ, tăng cường hoạt động của các khớp gối, cột sống, vai.

Tập luyện đều đặn để tăng cường sức cơ và khối lượng cơ

Kiểm tra định kỳ những người làm nghề lao động nặng dễ bị thoái hóa khớp để phát hiện và điều trị sớm.

Chống béo phì bằng chế độ dinh dưỡng thích hợp.

Khám trẻ em, chữa sớm bệnh còi xương, các tật về khớp (vòng kiềng, chân cong). Phát hiện sớm các dị tật của xương, khớp và cột sống để có biện pháp sớm, ngăn ngừa thoái hóa khớp thứ phát.

 

Nguồn: tổng hợp
bệnh thoái hóa khớp nguyên nhân thoái hóa khớp bệnh thoái hóa